W Czernicach Borowych i Chojnowie uczono Stanisława Chełchowskiego i jego dzieło.
W 160. rocznicę urodzin najsłynniejszego gospodarza dworu w Chojnowie miały miejsce poświęcone mu uroczystości. Pierwsza ich część odbyła się w Szkole Podstawowej im. Janiny Sieklickiej w Czernicach Borowych, gdzie dr Piotr Kaszubowski z Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie wygłosił wykład „Stanisław Chełchowski – z Chojnowa w daleki świat". Uczestnicy tej części uroczystości wysłuchali również baśni "O córce Kościeja Nieśmiertelnego", ze zbioru spisanego przez Stanisława Chełchowskiego, w interpretacji Witolda Vargasa z muzyczną oprawą przygotowaną przez Kaję i Janusza Prusinowskich oraz chór szkolny. Następnie w kościele parafialnym w Czernicach Borowych została odprawiona Msza św. w intencji Stanisława Chełchowskiego, koncelebrowana przez ks. proboszcza Michała Gaszczyńskiego i ks. Huberta Komorowskiego, proboszcza parafii Pawłowo Kościelne. Po Eucharystii na grobie rodzinnym Chełchowskich złożono kwiaty i odmówiono krótką modlitwę.
Główna część uroczystości odbyła się w dworku w Chojnowie. Dr Piotr Kaszubowski wygłosił wykład "Stanisław Chełchowski – dzieło i życie", a Kaja i Janusz Prusinowscy zaprezentowali wzruszające kołysanki zebrane przez Jadwigę Milewską, siostrę Stanisława Chełchowskiego. Witold Vargas przedstawił kolejną baśń – "O chciwej macosze", ubogaconą muzyką i śpiewem państwa Prusinowskich. Na zakończenie Kazimierz Wenda zaprezentował dwa opowiadania w gwarze ludowej: "O Maćku i bernardynie" oraz "O młynarcyku i o djable", wprowadzając publiczność w klimat dawnego Mazowsza.
– Dzięki wspólnemu wysiłkowi mogliśmy nie tylko przypomnieć postać wybitnego Mazowszanina, lecz także na nowo odkryć bogactwo lokalnej kultury, którą tak pieczołowicie dokumentował – podsumowuje Anna Kienik, prezes Lokalnej Grupy Działania "Północne Mazowsze", która wspólnie z Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, wójtem gminy Czernice Borowe, Wojciechem Brzezińskim, Szkołą Podstawową im. Janiny Sieklickiej w Czernicach Borowych oraz parafią św. Stanisława BM w Czernicach Borowych zorganizowała uroczystość.
– Uważam, że wydarzenie zostało świetnie przygotowane, bardzo ciekawy był wykład dr Piotra Kaszubowskiego. Wspaniałą opowieść słowno-muzyczną zaprezentowali państwo Prusinowscy i pan Witold Vargas oraz świetny występ pana Kazimierza Wendy – seniora z Bogatego, który czytał gwarą opowieści z naszego regionu – dzieli się uczestniczka uroczystości Janina Chodkowska-Karwowska.
Stanisław Chełchowski (1866-1907) był działaczem społecznym, oświatowym, gospodarczym i politycznym, a także przyrodnikiem i etnografem o dużym dorobku naukowym. Już w wieku 14 lat nawiązał współpracę z redakcją "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego", w którym opracował kilka haseł. Później badał stosunki etnograficzne Mazowsza Płockiego, a szczególnie jego części północnej i Kurpiów. Jego najważniejszym dziełem z tej dziedziny są "Powieści i opowiadania ludowe z okolic Przasnysza", wysoko cenione także przez współczesnych badaczy polskiego folkloru. Stanisław Chełchowski zasłynął także jako botanik i mykolog, odkrywca kilku gatunków grzybów oraz autor pierwszego w Polsce atlasu grzybów.
Dał się również poznać jako wspaniały gospodarz wzorowo prowadzonych majątków Chojnowo i Miłoszewiec Kmiecy, gdzie założył jedną z pierwszych w kraju rolniczą stację doświadczalną oraz jedyną w Królestwie Polskim fabrykę mleka w proszku. Swoją wiedzą rolniczą i doświadczeniami dzielił się publikując broszury, organizując kółka rolnicze, pokazy hodowlane, wystawy i konkursy. Był współzałożycielem i pierwszym prezesem Centralnego Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim. Podczas studiów uniwersyteckich poznał Romana Dmowskiego, którego podczas wakacji gościł w Chojnowie. Dziedzic z Chojnowa aktywnie działał później jako członek Ligi Narodowej i Narodowej Demokracji, z której ramienia został posłem do I Dumy Rosyjskiej. Zmarł nagle w wieku zaledwie 41 lat.
Wojciech Ostrowski