Nowy numer 43/2020 Archiwum

Ucz się z tej tablicy...

Kamienny elementarz z Jońca wiele mówi o edukacyjnych pomysłach pierwszego w Europie „ministerstwa oświaty”.

Na dzwonnicy przy kościele w Jońcu znajduje się osobliwa tablica z alfabetem, cyframi i interesującą dedykacją. „Czytać, pisać, rachować ucz się z tej tablicy. Pomogą ci do tego proboszcz, pan, rodzice...” – wypisano w marmurze.

A wszystko za sprawą Komisji Edukacji Narodowej, która powstała 14 października 1773 r. i w swoich strukturach skupiła najwybitniejszych myślicieli ówczesnej epoki, m.in. biskupa płockiego Michała Poniatowskiego. Ta nowatorska instytucja, w cieniu narodowej tragedii, zreformowała cały system kształcenia. Parafia w Jońcu, jedyna w diecezji, której patronuje św. Ludwik, król Francji, jest też jedną z dwóch w kraju, gdzie zachowała się tablica ufundowana w 1784 r. przez przewodniczącego Komisji Edukacji Narodowej bp. Poniatowskiego. Tablica umieszczona w widocznym miejscu miała pełnić rolę elementarza i służyć edukacji wszystkich przychodzących do świątyni. Wyryto na niej litery alfabetu: duże i małe, drukowane i pisane oraz cyfry i liczby od 1 do 24. Jest również wierszowany napis zachęcający do nauki.

– Ta tablica to nie tylko historia tego kościoła, to historia Polski. Myślę, że biskup był człowiekiem, dla którego szerzenie oświaty stało się w tym czasie formą ratowania państwa w obliczu rozbiorów. Był to pomysł na miarę epoki. Mamy tylko dwie takie tablice w kraju: na dzwonnicy w Jońcu i na katedrze w Kielcach, przy czym na tej kieleckiej jest jeszcze umieszczony podstawowy wzorzec miar, tzw. łokieć koronny, jednostki ciężaru i powierzchni oraz wyznanie wiary. To na tyle interesująca i charakterystyczna pamiątka, że odwiedzający te okolice pytają o tę tablicę, poszukują jej – opowiada proboszcz parafii ks. Włodzimierz Czarnomski. Ten oryginalny „informator nauki” miał pojawić się we wszystkich parafiach na terenie kraju i – jak przyznaje ks. Czarnomski – takowe zaczęto nawet przygotowywać.

Projekt przerwały jednak rozbiory Polski. Co prawda do niektórych miejsc tablice dotarły, ale zaginęły lub zostały zniszczone podczas walk i grabieży. Joniecka tablica miała szczęście – z dawnych relacji okolicznych mieszkańców wynika, że przetrwała nieprzychylne czasy ukryta w jednym z cmentarnych nagrobków. W kronikach parafialnych jest natomiast potwierdzenie tego, że została ona umieszczona z inicjatywy samego bp. Poniatowskiego. – Niewątpliwie ta niepozorna tablica jest dla nas dużym wyróżnieniem. Kościół zawsze niósł kaganek oświaty, nie tylko w dobie oświecenia – dodaje ks. proboszcz Czarnomski.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama