Nowy numer 19/2022 Archiwum

Bogata w sztukę i historię

Ponad 300-letnie dzieje sanktuarium w Ratowie, a także wnikliwą analizę jego wyjątkowej architektury zebrano w monografię – pierwszą taką na Mazowszu.

Aby zanurzyć się w atmosferze rokoka, trzeba przyjechać do Ratowa, pobernardyński zespół klasztorny jest bowiem jednym z najcenniejszych zabytków tego okresu w Polsce. Do ponownego odkrycia tego miejsca i prac konserwatorskich na szeroką skalę doszło kilkanaście lat temu. Efektem rozmaitych badań i kwerend historycznych, dotyczących tej mazowieckiej perły, jest publikacja „Miejsce, które ratuje. Prostota franciszkańska i rokokowa ekspresja w założeniu pielgrzymkowym w Ratowie nad Wkrą”, dofinansowana z pieniędzy unijnych.

Składa się na nią 12 esejów, z których duża część to referaty wygłoszone podczas konferencji naukowej w 2019 r. w Ratowie z udziałem dużego grona badaczy, nie tylko historyków sztuki. – To pierwsza monografia klasztoru o charakterze interdyscyplinarnym, poświęcona nie tylko jego historii, ale również zapleczu kulturowemu i wszystkim kwestiom artystycznym. Nikt wcześniej na Mazowszu takiej książki nie napisał. Często pierwszorzędne zabytki wciąż nie mają takiego naukowego opracowania – powiedział redaktor naukowy publikacji Michał Wardzyński z Instytutu Historii Sztuki UW, który podczas październikowej promocji opracowania przybliżał genezę jego powstania.

Obecny wówczas w Ratowie bp Piotr Libera zwrócił uwagę na aspekt ewangelizacyjny miejsca. – Ile znaczył ten klasztor w życiu duchowym i moralnym mazowieckiego szlachcica? Przecież nie dla architektury, obrazów czy rzeźb samych w sobie został stworzony. Powstał dla ewangelizacji, dla pasterzowania dusz. Był w tamtych wiekach – XVII, XVIII i XIX – prawdziwą biblią pauperum, czy lepiej – biblią nobilium et pauperum – przypominał biskup. Dzięki kompleksowym pracom restauratorskim, których zestawienie także znajduje się w monografii, Ratowo nie tylko powraca do dawnej świetności, ale staje się ważnym miejscem inicjatyw społecznych na współczesnym Zakwrzu, gdzie kultywuje się pamięć o powstaniu styczniowym, bernardynach czy tradycjach kawaleryjskich.

– Odkrywanie dziedzictwa jest ważnym elementem budowania tożsamości małej ojczyzny, a ziemia zawkrzeńska jest bogata w historię. Szczególne miejsce zajmuje pamięć o powstaniu styczniowym. Na tych terenach toczyły się krwawe walki pod dowództwem gen. Zygmunta Padlewskiego – opowiada Ewa Kozłowska-Głębowicz ze Stowarzyszenia „Ratujmy Ratowo”. W zbiorowej mogile znajdują się ciała ponad 100 powstańców, którzy zginęli w walce 23 marca 1863 roku. Z inicjatywy rektora sanktuarium ks. Bogdana Pawłowskiego od 2013 r. nad ich miejscem spoczynku w pobliskim Wróblewie organizowane są uroczystości „Gloria victis” upamiętniające jedną z najkrwawszych bitew powstańczych Mazowsza. Drugim historycznym wydarzeniem są działania 2. Szwadronu 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich, którzy w 1920 r. uratowali miejscową ludność przed bolszewikami. Tak powstały Ratowskie Spotkania Patriotyczne.

– Zaczynamy Mszą św., później jest koncert patriotyczny i inscenizacja potyczki kawaleryjskiej „Ratowo 1920”. Te żywe lekcje historii cieszą się zainteresowaniem i rosnącą akceptacją pedagogów. Pamięć o tamtych wydarzeniach przywołujemy z szacunkiem, dlatego nie pokazujemy ich w konwencji zabawy, festynu, ale organizujemy np. szpital polowy, przygotowujemy informacje o poległych w walce. Chcemy, żeby młodzi uświadomili sobie, jaki to był trud, jakie poświęcenie i odwaga. Samo przeżycie tamtych wydarzeń, wejście w klimat walk poprzez inscenizację pomaga chociaż trochę wyobrazić sobie, jak to mogło wyglądać. To także okazja do wymiany doświadczeń międzypokoleniowych – mówi E. Kozłowska-Głębowicz. Ale jak podkreśla, pierwsze i najważniejsze jest przypominanie i szerzenie kultu św. Antoniego. – Od tego wychodzimy. On patronuje wszystkim dziełom w Ratowie. Działa tu od wieków i jest świętym odpowiednim także na te czasy – zapewnia.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama